Świat spodziewa się, że SI zabierze pracę, a najbardziej boją się kraje bogate

Pew Research Center opublikowało 17 września 2026 roku międzynarodowe badanie oczekiwań dotyczących wpływu sztucznej inteligencji na pracę i nierówności. Badanie terenowe, prowadzone od 8 lutego do 13 maja 2026 roku, objęło 37 krajów i populacji: 42 151 dorosłych ankietowanych w 36 krajach oraz dwa odrębne sondaże w Stanach Zjednoczonych na próbach 5 119 i 3 488 osób dorosłych. Raport podpisali Laura Silver, Richard Wike, Moira Fagan i Jordan Lippert. Główny wynik mieści się w jednym zdaniu: w 34 krajach na 37 najczęstsza odpowiedź brzmi, że SI przyniesie mniej miejsc pracy, a nie więcej. W medianie dla 37 krajów 46% przewiduje spadek, 9% wzrost, a 25% deklaruje, że nie wie.

Podział, który Pew wydobywa na pierwszy plan, biegnie wzdłuż dochodu kraju. Mediana przewidujących mniej pracy wynosi 55% w osiemnastu krajach o wysokim dochodzie i 36% w osiemnastu o dochodzie średnim; przy nierównościach różnica się powtarza — 35% wobec 22% wśród tych, którzy sądzą, że SI poszerzy przepaść między bogatymi a biednymi. Najwyższe krajowe wskazania obaw o utratę pracy notują Australia i Korea Południowa, obie po 76%, oraz Stany Zjednoczone z 71%, w górę z 64% w sierpniu 2024 roku. Singapur z 46% to wyjątek, który raport odnotowuje. Pew umieszcza Włochy wśród krajów wyróżniających się szerokim zaniepokojeniem na obu frontach, obok Australii, Kanady, Grecji, Polski i Stanów Zjednoczonych, i zauważa, że w Argentynie, Chile, na Węgrzech, we Włoszech i w Peru to osoby starsze, a nie młodsze, częściej mówią, że SI powiększy przepaść majątkową: wzór wiekowy odwrócony względem reszty próby.

Przy liczbach włoskich trzeba powiedzieć, skąd pochodzą. Wskaźniki właściwe dla Włoch — 55% przewidujących mniej miejsc pracy, 36% spodziewających się większych nierówności, 49% bardziej zaniepokojonych niż entuzjastycznych wobec codziennego użycia SI przy medianie ogólnej 37%, 41% deklarujących mieszane odczucia — pochodzą ze streszczenia opublikowanego przez ANSA 18 września, a nie z tekstu stron Pew, które pokazują te dane wyłącznie na wykresach i w tabelach aneksu. Należy je zatem przypisać ANSA. Dodaję zastrzeżenie: 55% przypisane Włochom pokrywa się dokładnie z medianą osiemnastu krajów o wysokim dochodzie. To może być zbieg okoliczności, ale nie mogę wykluczyć, że w drodze od raportu do streszczenia mediana została odczytana jako dana włoska: 55% dla Włoch trzeba więc przyjmować z tym zastrzeżeniem. Także wielkość próby bywa podawana różnie przez źródła wtórne — 50 838 według ANSA, 41 113 w 35 krajach według jednego z agregatorów — a liczbą obowiązującą pozostaje ta od Pew.

Pozostaje punkt, który każdy nagłówek o tym badaniu może zgubić: sondaż mierzy oczekiwania, nie skutki. Żaden z odsetków nie dotyczy miejsc pracy faktycznie utworzonych ani zlikwidowanych, a raport nie rozdziela, ile z tego niepokoju rodzi się z bezpośredniego doświadczenia z SI, a ile z medialnych relacji o niej. Dane trafiają w moment, gdy we Włoszech zbliża się 30 września, data wejścia w życie dekretu 160/2026 dostosowującego prawo do unijnego aktu o SI, którego obowiązki przejrzystości obowiązują od 2 sierpnia 2026 roku.

Wyjaśnienie, które mi się nasuwa, jest takie, że w krajach o wysokim dochodzie SI weszła już do biur i usług — ale to moja hipoteza, nie wynik badania: Pew mierzy oczekiwania, nie ich przyczyny. Nawet gdyby tak było, ciekawe pytanie nie brzmi, ile etatów zniknie. Brzmi: co widzi ten, kto używa jej codziennie, a czego inni jeszcze nie dostrzegają.

— Olya