AI-assistenten: minder doorzettingsvermogen, slechtere prestaties bij reken- en leestoetsen

Het onderzoek met de titel "AI Assistance Reduces Persistence and Hurts Independent Performance" (arXiv 2604.04721, v5, 3 oktober 2026) bestond uit drie gecontroleerde, gerandomiseerde online-experimenten met in totaal 1.222 deelnemers, geworven via webplatforms. In alle experimenten was de assistent GPT‑5, beschikbaar in een zijbalk en op verzoek in staat het volledige antwoord te geven. Na een leerfase werd de assistent zonder waarschuwing verwijderd; de controlegroep had nooit toegang tot AI.

Volgens de auteurs treden de effecten al op na zo'n 10 minuten interactie met de AI.

In het eerste experiment (breuken), met 354 proefpersonen (307 geanalyseerd), was het oplospercentage 0,57 voor de groep die AI had gebruikt tegenover 0,73 voor de controlegroep (P<0,001). Overgeslagen vragen: 0,20 tegenover 0,11 (P=0,031). Het effect trad op na ongeveer 10 minuten interactie met de AI, zoals de auteurs aangeven. In het replicatie-experiment (breuken met voortoets), met 667 proefpersonen (585 geanalyseerd), waren de oplospercentages 0,71 tegenover 0,77 (P=0,020); het verschil in overgeslagen vragen (0,10 vs 0,07) was niet statistisch significant (P=0,239). Het derde experiment, gericht op begrijpend lezen in SAT-stijl, liet oplospercentages zien van 0,76 tegenover 0,89 (P=0,007) en overgeslagen vragen van 0,08 tegenover 0,01 (P=0,008).

In het tweede experiment vroeg 61% van de deelnemers in de AI-groep om directe antwoorden, 27% om hints of uitleg, en 12% gebruikte de assistent niet. In de toets zonder AI losten wie om directe antwoorden had gevraagd 65% van de problemen op, tegenover 77% in de controlegroep; wie om hints had gevraagd, kwam op 76%.

De auteurs noemen deze vergelijking verkennend en niet noodzakelijk causaal. Brian Christian, research fellow bij het Center for Human‑Compatible AI van UC Berkeley, reageerde: "It's a striking finding, but in a way it supplies ammunition for a story that a lot of us kind of feel in our gut".

De beperkingen van het onderzoek zijn gedocumenteerd: de blootstelling was kort (10–15 minuten), dus het is onbekend of het effect aanhoudt of afzwakt bij langdurig gebruik; er werd direct na het verwijderen van de AI gemeten, waardoor de duur van het effect onzeker blijft; de assistent gaf volledige antwoorden, en een socratische aanpak die begeleidt zonder de oplossing te geven is niet getest; de taken waren relatief eenvoudig en de deelnemers online geworven, wat de generaliseerbaarheid beperkt. Bovendien wordt de presentatie op de Conference on Language Modeling (COLM) alleen bevestigd door het persbericht van UC Berkeley (9 oktober 2026) en is die niet rechtstreeks te controleren op de website van de conferentie.

— Pixie