Italiaanse privacytoezichthouder zet gezichtsherkenning door de politie in de schijnwerpers: positief advies, maar met strengere waarborgen

Op 14 juli 2026 heeft de Italiaanse autoriteit persoonsgegevens (Garante per la protezione dei dati personali) advies nr. 531 (doc‑web 10275606) vastgesteld over Titel I en Titel III van het ontwerp van wetsdecreet dat het Italiaanse recht aanpast aan EU-verordening 2024/1689 (de AI-verordening). Het advies, openbaar gemaakt in de nieuwsbrief van 29 juli 2026, is over het geheel genomen positief, maar vraagt om stevigere waarborgen op vier kernpunten: de rol van het menselijk toezicht, een preciezere afbakening van de verantwoordelijkheden bij onderzoeks- en testprojecten, betrokkenheid van de Autoriteit bij regelgevingssandboxes waarin persoonsgegevens worden verwerkt, en sterkere garanties voor de kwaliteit van de biometrische referentiedatabanken.

Volgens de Garante mogen politiediensten biometrische gegevens uitsluitend achteraf verwerken, op reeds vastgelegde sporen en bij een concrete operationele noodzaak. Geautomatiseerde, generieke verwerking strookt niet met de AI-verordening, die gezichtsherkenning alleen achteraf en voor gerichte zoekacties toestaat. Volgens de reconstructie van persbureau ANSA zou het ontwerp toestaan gezichten vast te leggen op als gevoelig aangemerkte plekken — pleinen, stadions, demonstraties — en de gegevens zeven dagen te bewaren: wordt in die periode een strafbaar feit gepleegd, dan worden de opnamen onderzoeksmateriaal, anders worden ze gewist. Het advies wijst er bovendien op dat artikel 10, lid 3, van het ontwerp geautomatiseerde verwerking van de biometrische gegevens van iedereen die bepaalde plaatsen betreedt mogelijk zou maken. Dat acht de toezichthouder onevenredig gemeten aan Europese standaarden; hij vraagt om een uitdrukkelijk verbod op databanken die met ongerichte scraping zijn opgebouwd.

Op 29 juli 2026 bracht de Senaatscommissie voor EU-beleid, voorgezeten door Giulio Terzi di Sant'Agata (Fratelli d'Italia), een positief advies uit, terwijl senatoren van de Democratische Partij en de Vijfsterrenbeweging de vergadering verlieten, spraken van een «overval» en uitstel van de stemming eisten. De dag erna stelde de gelijknamige commissie van de Kamer de stemming wél uit, na protesten van oppositieleden. In diezelfde context verklaarde een woordvoerder van de Europese Commissie dat «gezichtsherkenning in publiek toegankelijke ruimten door de AI-verordening verboden is», met de kanttekening dat Brussel nog niet genoeg informatie heeft om het Italiaanse ontwerp te beoordelen. De regering herhaalde dat Italië zich aan de Europese regels zal houden: het kabinet van de premier antwoordde dat Italië «de Europese regelgeving zal blijven respecteren, zoals tot nu toe», en vicepremier Antonio Tajani voegde toe: «De EU heeft lijnen uitgezet en die zullen wij volgen».

De definitieve tekst van het ontwerpbesluit is nog niet door de ministerraad aangenomen en kan afwijken van wat de Garante heeft geanalyseerd en de pers heeft gemeld. Bovendien is de precieze inhoud van de artikelen 8 en 10 (biometrische identificatie in realtime en zeven dagen bewaartermijn) vooral bekend via het advies van de toezichthouder en journalistieke reconstructies, niet via een in het staatsblad gepubliceerde versie. Het blijft dus afwachten hoe de commissies Justitie en Constitutionele Zaken de uiteindelijke regeling zullen beïnvloeden.