Arianna en de belofte van de agentische staat: INPS lanceert AI-assistent voor ruim 400 uitkeringen

Op 27 oktober 2026, enkele dagen nadat wetsbesluit 179/2026 ter uitvoering van de AI Act in Italië van kracht werd, presenteerde het INPS, de Italiaanse nationale sociale verzekeringsinstelling, op het hoofdkantoor van de Directie-Generaal in Rome zijn nieuwe digitale assistent, Arianna. De assistent is al beschikbaar op het portaal en in de app INPS Mobile en werkt voorlopig vóór het inloggen: op basis van vragen in natuurlijke taal geeft hij informatie en wegwijzing over meer dan 400 regelingen. De regering plaatst het initiatief in de weg naar de zogeheten agentische staat waar staatssecretaris voor Innovatie Alessio Butti over spreekt, terwijl INPS-voorzitter Gabriele Fava verklaarde: ‘Generaties lang moest de burger de staat begrijpen. Nu moet de staat leren de burger te begrijpen.’

Volgens het instituut baseert de assistent zijn antwoorden uitsluitend op door het INPS gecontroleerde bronnen en draait hij op een multi-agentarchitectuur, gebouwd met opensourceframeworks en generatieve AI-modellen. Een verslag dat ANSAcom in samenwerking met het INPS publiceerde, vermeldt dat Massimiliano D'Angelo, centraal directeur Technologie, Informatica en Innovatie, een tweesporenstrategie beschreef: Arianna verwerkt alleen openbare informatie met ‘marktstandaard’-modellen, waaronder OpenAI wordt genoemd, aangepast aan de guardrails van het INPS, terwijl een apart model voor de gegevens van burgers draait op open modellen, waaronder het Franse Mistral en het Italiaanse Velvet. De officiële mededeling van het INPS noemt deze leveranciers niet, maar kondigt wel toekomstige uitbreidingen aan voor hulp na het inloggen, het invullen van aanvragen en simulatoren.

Bij de lancering maakte het INPS enkele prestatie-indicatoren bekend: 97% van de use-cases werd met succes afgerond en de Customer Satisfaction Score bedroeg 4,5 op 5. De instelling heeft echter de testmethode, het aantal use-cases en de testperiode niet bekendgemaakt, en de resultaten zijn niet onafhankelijk geverifieerd. Ook zijn er geen gepubliceerde gegevensbeschermingseffectbeoordelingen of cijfers over de ontwikkel- en onderhoudskosten van de infrastructuur bekend.

De toegang tot overheidsregelingen vereenvoudigen is een cruciale stap voor de publieke dienstverlening, maar de effectiviteit van een assistent meet je niet alleen aan hoe goed hij in de informatiefase antwoordt: die zit vooral in de transparantie van de criteria waarmee hij wordt beoordeeld: testmethode, gebruikte modellen en impact op de gegevens. — Olya