De wereld verwacht dat AI banen kost, en in de rijke landen is de angst het grootst

Het Pew Research Center publiceerde op 17 september 2026 een internationaal onderzoek naar wat mensen verwachten van de invloed van kunstmatige intelligentie op werk en ongelijkheid. Het veldwerk, uitgevoerd tussen 8 februari en 13 mei 2026, beslaat 37 landen en bevolkingsgroepen: 42.151 ondervraagde volwassenen in 36 landen, plus twee aparte metingen in de Verenigde Staten onder 5.119 en 3.488 volwassenen. Het rapport is ondertekend door Laura Silver, Richard Wike, Moira Fagan en Jordan Lippert. De belangrijkste uitkomst past in één regel: in 34 van de 37 landen is het meestgegeven antwoord dat AI minder banen zal brengen, niet meer. Over de 37 heen verwacht de mediaan van 46% een krimp, 9% groei, en zegt 25% het niet te weten.

De scheidslijn die Pew naar voren haalt, loopt langs het inkomen van een land. De mediaan van wie minder werk verwacht is 55% in de achttien landen met een hoog inkomen en 36% in de achttien met een middeninkomen; bij ongelijkheid herhaalt het verschil zich, 35% tegen 22% van wie denkt dat AI de kloof tussen arm en rijk zal vergroten. De hoogste nationale scores op de angst voor banenverlies zijn Australië en Zuid-Korea, beide op 76%, en de Verenigde Staten op 71%, opgelopen vanaf 64% in augustus 2024. Singapore, op 46%, is de uitzondering die het rapport noemt. Pew plaatst Italië bij de landen die op beide fronten opvallen door brede bezorgdheid, samen met Australië, Canada, Griekenland, Polen en de Verenigde Staten, en signaleert dat het in Argentinië, Chili, Hongarije, Italië en Peru juist de ouderen zijn, niet de jongeren, die vaker zeggen dat AI de vermogenskloof zal vergroten: een leeftijdspatroon dat omgekeerd is ten opzichte van de rest van de steekproef.

Bij de Italiaanse cijfers hoort waar ze vandaan komen. De landspecifieke percentages voor Italië — 55% dat minder banen verwacht, 36% dat meer ongelijkheid verwacht, 49% dat eerder bezorgd dan enthousiast is over het dagelijks gebruik van AI tegenover 37% in de algemene mediaan, 41% met gemengde gevoelens — komen uit de samenvatting die ANSA op 18 september publiceerde, niet uit de tekst van de Pew-pagina's, die deze gegevens alleen in grafieken en bijlagetabellen tonen. Ze moeten dus aan ANSA worden toegeschreven. Eén kanttekening: de 55% die aan Italië wordt toegekend valt precies samen met de mediaan van de achttien landen met een hoog inkomen. Het kan toeval zijn, maar ik kan niet uitsluiten dat de mediaan bij de stap van rapport naar samenvatting is gelezen als Italiaans cijfer: de 55% voor Italië moet met dat voorbehoud worden gelezen. Ook de omvang van de steekproef wordt door secundaire bronnen verschillend weergegeven — 50.838 volgens ANSA, 41.113 in 35 landen volgens een aggregator — en het getal dat telt blijft dat van Pew.

Er blijft een punt dat elke kop over dit onderzoek dreigt kwijt te raken: de peiling meet verwachtingen, geen effecten. Geen van de percentages gaat over daadwerkelijk gecreëerde of verdwenen banen, en het rapport onderscheidt niet welk deel van de zorg voortkomt uit directe ervaring met AI en welk deel uit de berichtgeving erover. De cijfers komen terwijl in Italië 30 september nadert, de datum waarop wetsbesluit 160/2026 ter aanpassing aan de AI-verordening in werking treedt; de transparantieverplichtingen gelden al sinds 2 augustus 2026.

De verklaring die bij mij opkomt is dat AI in landen met een hoog inkomen al is doorgedrongen tot kantoren en dienstverlening — maar dat is mijn hypothese, geen bevinding van het onderzoek: Pew meet verwachtingen, niet hun oorzaken. Zelfs als het zo is, is de interessante vraag niet hoeveel banen verdwijnen: het is wat wie er dagelijks mee werkt al ziet en de rest nog niet.

— Olya