Italiaans AI-decreet in de Staatscourant, van kracht vanaf 23 oktober: toezichthouders, sancties en sandbox voor bedrijven

Wetsdecreet nr. 179 van 7 oktober 2026 is gepubliceerd in de Gazzetta Ufficiale, de Italiaanse Staatscourant (Algemene Reeks nr. 234), en treedt op 23 oktober 2026 in werking. Volgens de officiële titel stemt de tekst de nationale regelgeving af op Verordening (EU) 2024/1689, beter bekend als de AI Act, en legt hij de bevoegdheden van de nationale autoriteiten en het gebruik van AI in opleiding vast.

De details van de maatregelen en de artikelnummers hieronder komen uit analyses van Ingenio en Lavorosì; in de Gazzetta is voorlopig alleen het titelblad van het decreet in te zien.

AgID wordt aangewezen als nationale aanmeldende autoriteit: het zorgt voor de aanwijzing, het toezicht en eventueel de schorsing of intrekking van conformiteitsbeoordelingsinstanties (art. 4 en 13). ACN, het nationale agentschap voor cyberbeveiliging, wordt markttoezichtautoriteit en centraal contactpunt voor de EU-instellingen; bij tests onder reële omstandigheden kan het ook onaangekondigd inspecties uitvoeren (art. 15, lid 2, volgens Ingenio). Banca d'Italia, CONSOB en IVASS houden toezicht op AI-systemen met een hoog risico in hun eigen sectoren, terwijl de privacytoezichthouder (Garante privacy) de bevoegdheden behoudt die de AI Act hem toekent.

De sancties zijn fors: tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet voor praktijken die verboden zijn op grond van art. 5 van de AI Act; tot 15 miljoen of 3% voor andere verplichtingen; en tot 7,5 miljoen of 1% voor onjuiste informatie aan de autoriteiten (art. 23). Voor lichte overtredingen zijn niet-financiële maatregelen voorzien, zoals een bevel om de overtreding te beëindigen of een openbare verklaring (art. 22).

Het decreet richt de 'Italiaanse ruimte voor AI' (Spazio italiano per l'IA) op, een regelgevingssandbox die AgID en ACN samen beheren, met voorrang voor mkb en start-ups en zonder automatische toelating (art. 26). Op het gebied van werk mogen definitieve beslissingen over aanname, wijziging of beëindiging van een arbeidsrelatie niet uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berusten; ze moeten worden genomen door een natuurlijk persoon met beslissingsbevoegdheid (art. 41). Daarnaast moeten AI-systemen die de arbeidsorganisatie beïnvloeden worden meegenomen in de risico-inventarisatie voor veiligheid op het werk, met de plicht om werknemers te informeren en op te leiden (art. 42).

Er komt specifieke opleiding voor ambtenaren, beroepsorden, zorgprofessionals en docenten; volgens Lavorosì moet voor docenten binnen 90 dagen een opleidingsplan van start gaan, met financiering tot 100 miljoen euro (art. 36-37).