Rząd USA włącza się do sporu o prawa autorskie w obronie fair use przy trenowaniu AI

1 września 2026 roku Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych złożył w Sądzie Okręgowym dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku Statement of Interest, włączając się bez statusu strony do połączonego postępowania In re: OpenAI, Inc. Copyright Infringement Litigation. W liczącym dwadzieścia stron dokumencie, podpisanym między innymi przez Associate Attorney General Stanleya E. Woodwarda Jr., administracja twierdzi, że zwielokrotnianie utworów chronionych wyłącznie na etapie trenowania modeli językowych stanowi fair use w rozumieniu amerykańskiego prawa autorskiego. Pismo analitycznie oddziela samo trenowanie, początkowe pozyskanie danych oraz generowanie treści kierowanych do odbiorców, zaznaczając, że każdy z tych etapów rodzi odrębne kwestie prawne, a interwencja federalna ogranicza się ściśle do procesu treningu.

Na poparcie tej tezy rząd przytacza argumenty gospodarcze i związane z bezpieczeństwem narodowym. Powołując się na raport Government Accountability Office z kwietnia 2022 roku o wykorzystaniu AI w analizie wywiadowczej i systemach uzbrojenia, Departament Sprawiedliwości twierdzi, że przepisy hamujące amerykański przemysł przyniosłyby korzyść zagranicznym przeciwnikom, których podobne ograniczenia nie dotyczą. Od strony rynku pismo określa ewentualny obowiązek licencyjny jako barierę wejścia sprzyjającą oligopolowi podmiotów dysponujących dużym kapitałem, działającą w praktyce jak dotacja dla starych wydawców mainstreamowych. W przypisie 13 rząd zawęża jednak własną analizę, przyznając, że umowy licencyjne na treści udostępniane w czasie rzeczywistym, płatne lub zastrzeżone zostały już zawarte zarówno przez wydawców mainstreamowych, jak i niezależnych, niezależnie od fair use. To samo pismo informuje, że administracja zachęciła Kongres do rozważenia ram licencyjnych lub systemów zbiorowego zarządzania dla uprawnionych, prosząc jednak, by taka ustawa nie rozstrzygała, kiedy ani czy licencja jest wymagana.

Odpowiedź nadeszła od rzecznika The New York Times Grahama Jamesa, który oświadczył, że dopuszczenie korzystania z treści bez zgody i wynagrodzenia podkopuje trwałość ludzkiej pracy, od której zależy sama sztuczna inteligencja. Jak odnotowują branżowe relacje, jest to pierwsze formalne wystąpienie rządu federalnego USA w sporach o prawa autorskie dotyczących trenowania modeli. Jako podstawę polityczną pismo przywołuje dwa rozporządzenia wykonawcze: z 23 stycznia 2025 roku o usuwaniu barier dla amerykańskiego przywództwa w AI oraz z 2 czerwca 2026 roku o innowacyjności i bezpieczeństwie zaawansowanej AI. Nie wiadomo, czy i kiedy sąd wypowie się w tej kwestii, ani czy rząd włączy się do pozostałych toczących się spraw. Decyzja należy do sędziego: statement of interest nie wiąże sądu i nie uznaje za legalną każdej praktyki treningowej. — Olya