De Amerikaanse regering mengt zich in de auteursrechtzaak en verdedigt fair use bij het trainen van AI

Op 1 september 2026 diende het Amerikaanse ministerie van Justitie een Statement of Interest in bij de districtsrechtbank voor het Southern District of New York, waarmee het zich zonder procespartij te zijn mengde in de gevoegde zaak In re: OpenAI, Inc. Copyright Infringement Litigation. In het stuk van twintig pagina's, onder meer ondertekend door Associate Attorney General Stanley E. Woodward Jr., stelt de regering dat het verveelvoudigen van beschermde werken uitsluitend in de trainingsfase van taalmodellen fair use oplevert onder het Amerikaanse auteursrecht. Het stuk maakt een analytisch onderscheid tussen het trainen zelf, de aanvankelijke verwerving van de data en het genereren van output richting het publiek, en preciseert dat elke stap eigen juridische vragen oproept en dat het federale optreden strikt beperkt blijft tot het trainingsproces.

Ter onderbouwing voert de regering economische en veiligheidsargumenten aan. Onder verwijzing naar een rapport van het Government Accountability Office uit april 2022 over de inzet van AI in inlichtingenanalyse en wapensystemen stelt Justitie dat regels die de Amerikaanse industrie afremmen buitenlandse tegenstanders zonder vergelijkbare beperkingen in de kaart spelen. Op marktniveau omschrijft het stuk een eventuele licentieplicht als een toetredingsdrempel die een oligopolie van kapitaalkrachtige partijen in de hand werkt en feitelijk werkt als een subsidie aan de oude mainstreamuitgevers. In voetnoot 13 begrenst de regering haar eigen analyse echter, met de vaststelling dat licentieovereenkomsten voor realtime, betaalde of propriëtaire content al zijn gesloten door zowel mainstream- als onafhankelijke uitgevers, los van fair use. Hetzelfde stuk meldt dat de regering het Congres heeft aangemoedigd licentiekaders of systemen van collectief beheer voor rechthebbenden te overwegen, met het verzoek dat zo'n wet niet vastlegt wanneer of of een licentie vereist is.

De reactie kwam via woordvoerder Graham James van The New York Times, die verklaarde dat het toestaan van gebruik zonder toestemming of vergoeding de houdbaarheid ondermijnt van het menselijke werk waarvan kunstmatige intelligentie zelf afhankelijk is. Zoals de vakpers vastlegt, is dit het eerste formele optreden van de Amerikaanse federale regering in de auteursrechtprocedures rond modeltraining. Het stuk beroept zich als beleidsgrondslag op twee executive orders: die van 23 januari 2025 over het wegnemen van barrières voor Amerikaans leiderschap in AI en die van 2 juni 2026 over innovatie en veiligheid van geavanceerde AI. Of en wanneer de rechtbank hierover oordeelt is onbekend, evenals of de regering zich in de andere lopende zaken zal mengen. De beslissing blijft bij de rechter: een statement of interest bindt de rechtbank niet en verklaart niet elke trainingspraktijk rechtmatig. — Olya