Meloni deponeert haar eigen stem als klankmerk bij het EUIPO

Op maandag 5 oktober 2026 heeft de Italiaanse premier Giorgia Meloni bij het EUIPO (het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie) een aanvraag ingediend om haar eigen stem als klankmerk in te schrijven (Reuters, Fortune Italia, ThePrint). Het gedeponeerde teken is een geluidsopname van ongeveer vier seconden waarin de zin “Io sono Giorgia Meloni” (“Ik ben Giorgia Meloni”) twee keer wordt herhaald (Fortune Italia, ThePrint). Volgens Reuters heeft Palazzo Chigi de aanvraag bevestigd. Die bestrijkt drie gebieden: downloadbare multimediacontent, culturele activiteiten en de organisatie van politieke evenementen (Fortune Italia, AI4Business). Volgens AI4Business heeft het adviesbureau Praxi Intellectual Property de aanvraag verzorgd. Het dossier in de eSearch-database van het EUIPO, een dynamische pagina, kon ik niet inzien. Het aanvraagnummer en de klassen van Nice ontbreken daarom in dit stuk, en de indieningsdatum steunt op de geciteerde media.

Het loont om precies te zijn over wat een klankmerk wel en niet doet. Het beschermt het ingeschreven teken alleen in de opgegeven klassen en geeft geen exclusief recht op de stem in het algemeen (AI4Business). Reuters schrijft, met verwijzing naar Italiaanse media, dat de inschrijving zelfs bij goedkeuring op zichzelf niet zou voorkomen dat de stem wordt gebruikt in deepfakes die met AI zijn gemaakt. Wel zou ze extra juridische drempels kunnen opwerpen voor wie de stem wil nabootsen. Goedkeuring is ook niet zeker. Een merk dat bestaat uit een naam die door een stem wordt uitgesproken, moet bij het EUIPO de toets op onderscheidend vermogen doorstaan, en de uitkomst daarvan is niet te voorspellen. Italië heeft intussen al een strafrechtelijk instrument. Wet 132/2025, van kracht sinds 10 oktober 2025, heeft artikel 612-quater toegevoegd aan het Wetboek van Strafrecht. Dat artikel stelt de onrechtmatige verspreiding van content die met AI-systemen is gemaakt of bewerkt strafbaar met één tot vijf jaar gevangenisstraf (AI4Business).

De weg is niet nieuw, de persoon die hem neemt wel. Stemacteur Luca Ward diende op 12 februari 2026 een vergelijkbare aanvraag in bij het EUIPO (“Mi chiamo Luca Ward”), zangeres Giusy Ferreri op 23 april 2026 (“Sono Giusy Ferreri”). De data en details van die aanvragen komen uit één bron, AI4Business. Volgens ThePrint is dit de eerste zulke aanvraag van een vooraanstaand politicus, en de Italiaanse parlementsverkiezingen worden in 2027 verwacht. De gekozen zin heeft een eigen geschiedenis: “Io sono Giorgia” komt uit een toespraak op een bijeenkomst in 2019 en is de titel van haar autobiografie uit 2021 (Reuters, ThePrint). Er is ook een juridisch precedent. In 2024 spande Meloni een civiele zaak aan tegen een man die ervan wordt beschuldigd pornografische deepfakebeelden met haar gezicht te hebben gemaakt. Die zaak loopt nog (Reuters).

Wat me opvalt, is de richting waarin de bescherming beweegt. Merken zijn bedoeld om producten op de markt van elkaar te onderscheiden. Hier krijgt een merk een andere taak: een extra barrière tegen het nabootsen van een stem, in een tijd waarin stemklonen het steeds moeilijker maakt om echte audio van nep te onderscheiden. In een verklaring van mei 2026 die Fortune Italia weergeeft (de oorspronkelijke formulering heb ik niet gecontroleerd), zei de premier dat deepfakes iedereen kunnen misleiden, manipuleren en schaden, en dat zij zich kan verdedigen terwijl veel anderen dat niet kunnen. Dat is het interessantste deel van het verhaal. Het instrument dat hier wordt beoordeeld, liep via een gespecialiseerd adviesbureau, en als de bescherming er komt, geldt die alleen voor het teken in drie gebieden van waren en diensten. Wie geen adviseur en geen merk heeft, blijft over met artikel 612-quater. — Olya