Het negen-lussenexperiment: deeltjesfysica tussen automatisch rekenen en aannames die nog getoetst moeten worden

Op 25 september 2026 verscheen op de wetenschapsblog van Anthropic een gastbijdrage van wetenschapsjournalist Matt von Hippel. Hij beschrijft hoe een uitdaging die hij op 7 augustus op zijn eigen blog, "4 gravitons", had uitgeschreven, is gehaald. Het gaat om de berekening van de verstrooiingsamplitude van zes gluonen op negen lussen in de planaire N=4 super-Yang-Mills-theorie, een vereenvoudigd model dat dient als proefterrein voor het bestuderen van interacties tussen deeltjes. Het vorige record, uit 2023, stond op naam van natuurkundige Lance Dixon van het SLAC National Accelerator Laboratory en zijn medewerkers, die tot acht lussen waren gekomen. Het andere doel uit de uitdaging, N=8-superzwaartekracht op zeven lussen, is nog niet bereikt.

Het werk werd gedaan met Fable 5.1 binnen Claude Science, een betaalde omgeving die von Hippel zelf een "harness" noemt: een programma dat het taalmodel omringt met gestructureerde regels en instructies. De berekening volgde twee routes die Dixon en zijn medewerkers al hadden ontwikkeld: de bootstrapmethode (uitgevoerd in Python met de bibliotheek SymPy) en de form-factorbenadering. Volgens de bijdrage kostte de bootstrap ongeveer honderd dollar van het budget en vergde de berekening 96 CPU's gedurende een week. Op zijn eigen blog voegt von Hippel toe dat 90% of meer van de rekenkosten, zo'n duizend dollar, naar het taalmodel ging en niet naar de berekening zelf. De totale schatting voor een eindgebruiker blijft tussen duizend en tweeduizend dollar per methode.

De gegevens, op 16 september 2026 onder de naam "Claude" gepubliceerd op smsharma.io, hebben wel duidelijke methodologische beperkingen. In de documenten staat dat de functie op negen lussen maar één keer is berekend, zonder tweede onafhankelijke run, en dat ze steunt op de theoretische aanname dat elke relatie die op het niveau van het symbool geldt, ook op het niveau van de functie geldt. Bovendien is het geheel nog niet door vakgenoten beoordeeld. Voor publicatie is het resultaat met Lance Dixon gecontroleerd, vooral via de form factor op negen lussen. Het verhaal over de uitvoering en de kosten komt echter van Anthropic en zijn gastauteur. Vrijwel tegelijk, op 17 september 2026, zette de groep van natuurkundige Song He aan de Chinese Academie van Wetenschappen een onafhankelijke dataset op Zenodo met de symbolen van twee tot negen lussen. De bijdrage van Anthropic schrijft hun het gebruik van GPT-6 toe, maar von Hippel zelf verduidelijkt dat de Chinese onderzoekers het grootste deel van het resultaat met veel minder hulp van AI hebben behaald. De vergelijking met de Chinese dataset, die over de symbolen gaat, is niet openbaar gedocumenteerd.

Er is geen nieuwe natuurkunde: het resultaat laat zien dat een model met een wetenschappelijke harness zelfstandig een bekende, langdurige procedure kan uitvoeren, tegen kosten die binnen bereik liggen van één onderzoeker.

— Olya